W drugiej połowie 2025 roku Parlament Europejski oraz polski Sejm podjęły decyzję, która znacząco wpływa na harmonogram obowiązków związanych z raportowaniem ESG (Environmental, Social, Governance) dla wielu firm w Polsce i Europie. Zmiany te wpływają nie tylko na sam proces raportowania, ale również na ład korporacyjny i strategię długofalowego rozwoju. Kluczowym elementem tej zmiany jest dyrektywa 2025/794, potocznie nazywana „stop-the-clock”, która stanowi część szerszego pakietu uproszczeń Omnibus I. Dla firm z tzw. drugiej i trzeciej fali wdrażania CSRD oznacza to jedno: zyskują dwa lata więcej na przygotowanie się do obowiązków związanych z raportowaniem zrównoważonego rozwoju.
Czym jest pakiet Omnibus I?
Pakiet Omnibus I to inicjatywa Komisji Europejskiej, której celem jest uproszczenie sprawozdawczości ESG i zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla firm. Skupia się przede wszystkim na największych podmiotach wywierających istotny wpływ na klimat i środowisko, ułatwiając im dostęp do finansowania wspierającego transformację ekologiczną. Szacuje się, że dzięki proponowanym zmianom firmy mogą zaoszczędzić nawet 6,3 mld euro rocznie, a uwolniony potencjał inwestycyjny może sięgnąć 50 mld euro.
Pakiet obejmuje zmiany w kluczowych obszarach polityki zrównoważonego rozwoju, w tym w dyrektywie o sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju (CSRD), dyrektywie o należytej staranności przedsiębiorstw (CSDDD), a także w unijnej Taksonomii. Oprócz uproszczenia obowiązków raportowych przewiduje też zmiany w zakresie mechanizmu CBAM oraz unijnych programów inwestycyjnych.
Co dalej z dyrektywą CSRD i obowiązkami, jakie nakłada?
Raportowanie ESG nabrało nowego znaczenia po przyjęciu Dyrektywy CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) przez Parlament Europejski i Radę Unii Europejskiej w grudniu 2022 roku. Przepisy te mają na celu uporządkowanie i ujednolicenie zasad dotyczących ujawniania informacji niefinansowych przez przedsiębiorstwa. Raport ESG, zgodny ze standardami ESRS (European Sustainability Reporting Standards) staje się dziś nieodzownym elementem ładu korporacyjnego i narzędziem transparentności w skali całej Unii Europejskiej. Raport ma być odtąd porównywalny, możliwy do zweryfikowania i zintegrowany z raportowaniem finansowym.
Zgodnie z założeniami CSRD, obowiązek, jakim jest raportowanie ESG, będzie wdrażany stopniowo i obejmie trzy grupy firm:
- od 2025 roku – największe jednostki interesu publicznego (PIEs),
- od 2026 – pozostałe duże jednostki i grupy kapitałowe,
- od 2027 – małe i średnie spółki notowane na rynku regulowanym.
Dlaczego wprowadzono dyrektywę „stop-the-clock”?
Wdrażanie przepisów CSRD od początku wiązało się z licznymi trudnościami. Wymagania, jakie stawia obowiązek raportowania ESG, okazały się dla wielu firm dużym wyzwaniem – szczególnie w zakresie zbierania danych, braku odpowiednich narzędzi, ograniczonych zasobów kadrowych czy wysokich kosztów przygotowania. Już pierwsze doświadczenia pokazały, że przygotowanie rzetelnego dokumentu, jakim jest raport ESG, wymaga znacznie więcej czasu i wsparcia niż zakładano.
W odpowiedzi na te sygnały Komisja Europejska rozpoczęła przegląd przepisów, koncentrując się na uproszczeniu wymogów i procedur. Efektem tych prac jest pakiet legislacyjny Omnibus I, który zawiera dwa kluczowe elementy:
- dyrektywę „stop-the-clock”, czyli formalne przesunięcie terminów wdrożenia obowiązków dla drugiej i trzeciej grupy firm,
- propozycję zmian w samej CSRD – m.in. ograniczenie zakresu, jaki obejmuje raportowanie ESG, oraz uproszczenie obowiązujących standardów.
Jakie zmiany wprowadza dyrektywa „stop-the-clock”?
Dyrektywa „stop-the-clock” wprowadza dwuletnie odroczenie obowiązku raportowania ESG dla firm należących do drugiej i trzeciej fali wdrażania CSRD. Oznacza to, że duże jednostki, które pierwotnie miały rozpocząć raportowanie za rok 2025, będą zobowiązane do sporządzenia pierwszego raportu dopiero za rok 2027, a więc najwcześniej w 2028 roku. Z kolei mali i średni emitenci z rynku regulowanego, których obowiązek raportowania miał dotyczyć danych za rok 2026, rozpoczną raportowanie dopiero za 2028 rok – czyli w 2029 roku.
W praktyce zmiana ta oznacza formalne przesunięcie obowiązków o dwa lata. Dotychczasowy przepis umożliwiający dobrowolne odroczenie dla trzeciej grupy firm został jednocześnie uchylony, ponieważ nowe regulacje zastępują wcześniejsze, mniej precyzyjne rozwiązania. Tym samym dyrektywa jednoznacznie porządkuje harmonogram raportowania zrównoważonego rozwoju, zapewniając wszystkim objętym nią podmiotom dodatkowy czas na dostosowanie się do wymogów unijnych w zakresie zrównoważonego rozwoju.
Zmiany w samej CSRD – mniejsze obowiązki dla firm?
Dyrektywa „stop-the-clock” nie tylko przesuwa obowiązki w czasie. Jest też ściśle powiązana z szerszą propozycją zmian merytorycznych w CSRD. Komisja Europejska zaproponowała m.in.:
- ograniczenie obowiązku raportowania tylko do dużych przedsiębiorstw zatrudniających ponad 1000 pracowników i przekraczających określone progi finansowe (obrót powyżej 50 mln euro lub suma bilansowa powyżej 25 mln euro),
- rezygnację z obowiązku opracowywania sektorowych standardów raportowania ESG,
- utrzymanie obowiązkowej atestacji raportów ESG na poziomie „limited assurance” – niższym niż pierwotnie zakładany „reasonable assurance”,
- ustanowienie dobrowolnego, uproszczonego standardu ESG dla MŚP (VSME), który miałby funkcjonować poza CSRD i służyć relacjom w łańcuchach wartości.
Dzięki temu mniejsze firmy będą mogły raportować według lżejszych, dostosowanych do ich możliwości wytycznych, a większe spółki nie będą mogły wymagać od nich danych wykraczających poza ten standard.
Co to oznacza dla przedsiębiorstw?
Odroczenie obowiązku raportowania ESG nie oznacza, że temat można odłożyć na półkę. Firmy powinny wykorzystać dodatkowy czas nie tylko na formalne przygotowanie się do sprawozdawczości, ale przede wszystkim na strategiczne podejście do zarządzania obszarem ESG – w tym analizę ryzyk i szans, uporządkowanie danych oraz integrację celów zrównoważonego rozwoju z działaniami operacyjnymi i finansowymi.
W szczególności warto:
- uporządkować dane środowiskowe i społeczne w firmie,
- przeprowadzić analizę istotności i zidentyfikować kluczowe wskaźniki,
- przygotować zespół i wdrożyć niezbędne procesy,
- ocenić, w jaki sposób ESG wpływa na pozycję firmy w łańcuchu wartości, dostęp do finansowania czy relacje z inwestorami.
Warto też podkreślić, że wiele firm – zwłaszcza globalnych lub dostarczających do dużych grup kapitałowych – już teraz podlega presji informacyjnej ze strony swoich kontrahentów i interesariuszy. Nawet jeśli formalne obowiązki zostały przesunięte, oczekiwania rynkowe pozostają niezmienne.
Czy to koniec zmian w regulacjach ESG?
Prace legislacyjne nad zmianą CSRD trwają. Komisja Europejska zapowiedziała dalsze konsultacje oraz ocenę skutków regulacji, zarówno dla firm objętych obowiązkiem sprawozdawczości, jak i dla całego rynku finansowego.
W tle toczy się również dyskusja o modyfikacji dyrektywy CSDDD (Corporate Sustainability Due Diligence Directive), której wejście w życie także ulegnie przesunięciu. Trwają prace nad uproszczeniem wymogów należytej staranności i dopasowaniem ich do realiów działalności transgranicznej.
Wszystko to wskazuje na jedno: system sprawozdawczości ESG w Europie wciąż się kształtuje, a ostateczny zakres obowiązków może się jeszcze zmienić. Firmy powinny więc nie tylko śledzić rozwój sytuacji, ale też elastycznie dostosowywać swoje podejście – łącząc przygotowania do raportowania z długofalową strategią zrównoważonego rozwoju.
Rola agencji PR w komunikacji ESG – strategiczne wsparcie w czasach transformacji
Wraz z rosnącym znaczeniem zrównoważonego rozwoju i wprowadzaniem dyrektywy CSRD, komunikacja ESG staje się nieodłącznym elementem strategii biznesowej. To dziś nie tylko kwestia reputacji, ale integralna część odpowiedzialnego prowadzenia biznesu, a także narzędzie zarządzania ryzykiem, budowania relacji z interesariuszami oraz wzmacniania pozycji konkurencyjnej.
W tym kontekście agencje PR odgrywają coraz istotniejszą rolę – nie jako nie jako wyłącznie pośrednicy w kontaktach z mediami, ale jako partnerzy strategiczni wspierający firmy w realizacji celów społecznej odpowiedzialności i wdrażaniu polityk należytej staranności.
Dobrze przygotowana strategia komunikacji ESG wymaga nie tylko znajomości regulacji i trendów, ale także umiejętności tworzenia spójnego, zrozumiałego i angażującego przekazu.
Agencje PR pomagają przedsiębiorstwom – zwłaszcza tym średniej wielkości, które często dysponują ograniczonymi zasobami – uporządkować i priorytetyzować komunikaty ESG. Dzięki temu możliwe jest skupienie się na działaniach kluczowych z punktu widzenia odbiorców, unikając przy tym przeładowania treści czy komunikacyjnego chaosu.
Jednym z najważniejszych zadań agencji w obszarze komunikacji ESG jest budowanie spójnej narracji. Działania z zakresu społecznej odpowiedzialności często są rozproszone między różne działy przedsiębiorstw – agencja PR wspiera w ich scaleniu, nadaniu im kontekstu i przełożeniu na język korzyści zrozumiały dla różnych grup interesariuszy: od pracowników i klientów, po media, inwestorów czy lokalne społeczności.
Kluczowe jest także dostosowanie języka i formy przekazu – nie każda inicjatywa wymaga obecności w mediach tradycyjnych, ale też nie każda nadaje się wyłącznie do działań w social media. Doświadczona agencja PR pomoże dobrać właściwe kanały komunikacji i zadbać o odpowiedni ton.
Warto podkreślić również rolę zespołu PR w reagowaniu na dynamiczne zmiany w otoczeniu prawnym i społecznym. Świat regulacji ESG zmienia się szybko – od wspomnianej dyrektywy „stop-the-clock”, przez ewolucję standardów raportowania, po zmieniające się oczekiwania konsumentów i inwestorów. Agencja może wspierać firmę w bieżącej interpretacji tych zmian, aktualizacji strategii komunikacyjnej oraz zarządzaniu potencjalnymi kryzysami wizerunkowymi, które w przyszłości mogą skutkować nie tylko utratą reputacji, ale również ryzykiem kar finansowych w przypadku nieprzestrzegania regulacji.
Skuteczna komunikacja ESG to nie tylko storytelling, ale również relacje. Agencje PR pomagają przedsiębiorstwom budować długofalowe więzi z kluczowymi grupami interesariuszy – od dziennikarzy i organizacji pozarządowych, po partnerów biznesowych.
Dzięki temu przedsiębiorstwo zyskuje nie tylko profesjonalne wsparcie operacyjne, ale także partnera, który rozumie kontekst społeczny, regulacyjny i reputacyjny, w jakim działa.
Podsumowanie
Dyrektywa „stop-the-clock” i pakiet Omnibus I to wyraźna reakcja Unii Europejskiej na potrzeby firm i sygnał, że polityka zrównoważonego rozwoju będzie wdrażana w sposób bardziej przemyślany i dostosowany do realiów rynkowych. Odroczenie obowiązków raportowych to czasowy bufor, ale nie zwolnienie z odpowiedzialności. Firmy, które już dziś inwestują w dane, systemy i strategię ESG, zyskają przewagę – nie tylko regulacyjną, ale również biznesową.
